در اين هنگام در برابر تو ، راهى بيش نيست و آن اين است كه خدا را به ياد آورى و بر او توكّل كنى و از او توفيق خواهى ، چيزى نخواهد گذشت كه گويى روحى تازه در كالبدت دميده شده است و تو را در برخاستن يارى مىدهد تا نماز شب را ادا كنى . از اينروست كه دعا سلاح مؤمن است در برابر امور منفى نفس . 2 - مؤمن در پيرامون خود با نواقص طبيعت روبرو است و طبيعت نيز براى انسان هراس‌انگيز است و آدمى فطرتاً از طبيعت مىترسد . كودك را مىبينيد كه معمولًا از تاريكى ، بيابان و صداهاى ناآشنا مىترسد ، انسان بالغ نيز از بسيارى از عرصه‌هاى طبيعت مىهراسد ، امّا او توانسته است با دانش و خرد خويش بر بعضى از امور ترسناك چيرگى يابد ، بى آنكه ترس از طبيعت كاملًا از ميان برود . اين ترس ، همان عاملى است كه پيش از خطرات طبيعى ، آدمى را شكست مىدهد ، زيرا انسان هراسناك توان رويارويى با امور وحشت‌آور را ندارد ، خدا همهء آنچه را كه در آسمان و زمين است ، مسخّر انسان گردانيده ، پس انسان ناچار است به سلاحى مجهّز شود كه با آن در برابر اين ترس ايستادگى كند و سپس در برابر خطرات طبيعى بايستد . اين سلاح ، سلاح دعاست . وقتى در بيابان يا جنگل تنها هستى و ترس از چيزى در تو پديد مىآيد و زمانى كه در برابر كوهى بلند يا هر پديدهء طبيعى ديگر بر ناتوانى خود واقف مىشوى و احساس ضعف مىكنى ، خدا را بخوان تا بر ترس و ناتوانى غلبه يا بى . از اينروست كه در احاديث ، دعاهايى براى امور گوناگون آمده است ، براى مقاومت در برابر ترس از بيمارى ، جن و تاريكى ؛ بعلاوهء اينكه توجّه كلّى در نيايشها به ارتباط انسان و طبيعت با خداست تا انسان براى سيطره بر طبيعت دست به كار گردد . در دعاى « صباح » كه از امام على عليه السلام روايت شده مىخوانيم : اللَّهُمَّ يَا مَنْ دَلَعَ لِسَانَ الصَّبَاحِ بِنُطْقِ تَبَلُّجِهِ ، وَسَرَّحَ قِطَعَ اللَّيْلِ المُظْلِمِ بِغَيَاهِبِ تَلَجْلُجِهِ ، وَأَتْقَنَ صُنْعَ الْفَلَكِ الدَّوَّارِ فِى مَقَادِيرِ تَبَرُّجِهِ ، وَشَعْشَعَ ضِيَاءَ الشَّمْسِ بِنُورِ